Grodzisko Żmijowiska – budowa pieca szklarskiego, pierwszy wyjazd

Maciej Denenfeld

Między dwiema rzekami

Grodzisko Żmijowiska to miejsce wyjątkowe. Portal w dawne wieki. Inny świat. Przyjeżdżając tu raz, wpada się w piaszczystą pułapkę tego miejsca. Trzy chaty, zarys grodu, dwie wiaty i dwie rzeki. A do tego bezkresne pola i cisza. Koniec świata. Tutaj przepadliśmy.

Za rzekami za lasami

Grodzisko znajduje się między Kazimierzem Dolnym a Opolem Lubelskim. Jadąc tu, ma się wrażenie, że świat zostaje z tyłu. Pierwszy i ostatni skręt w małej wsi obiecuje klimat jakiego próżno szukać w naszych okolicach.
Grodziska to żywa część Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym. Dostępne jest do zwiedzania 24 godziny na dobę.

Na przełomie maja i czerwca, kiedy długi weekend rozpoczynało święto Bożego Ciała  pojawiliśmy się pierwszy raz w tym magicznym miejscu. Jadąc tu z Nowego Sącza mijaliśmy miasta, wsie, rzeki, łąki, pola i lasy. Im bliżej grodziska, tym coraz bardziej podobało mi się gdzie zmierzamy. Piaszczysta droga prowadząca do grodziska utwierdziła mnie, że to nie będzie zwykłe miejsce. I tak się okazało. Dotarliśmy chwilę przed zachodem słońca. Przyjemne, orzeźwiające powietrze, pustka, szum traw, zapach lasu. A po zachodzie pojawiły się mgły. Tak przywitało nas Grodzisko Żmijowiska.

Do grodziska przybyliśmy w konkretnym celu wraz z Tarnowskim Bractwem Rycerskim „Gladii Amici”. Wtedy jeszcze jako pretendenci :) Marcin i Jarek z  TBR na jednym z naszych pierwszych spotkań wspomnieli o tym, że ma powstać piec szklarski w Żmijowiskach, a podczas Warsztatów Archeologii Doświadczalnej ma odbyć się historyczny wytop szkła.  Nic więcej nie potrzebowałem!  I tak rozpoczęła się przygoda, która miała zakończyć się podczas jednego długiego weekendu majowo-czerwcowego. Hehe, jasne ;)

Rekonstrukcja pieca szklarskiego wg. Teofila Prezbitera

Plan obejmował wybudowanie pieca szklarskiego według opisu stworzonego przez Teofila Prezbitera w rękopisie pod tytułem Diversarum artium schedula czyli znany w naszym kraju jako: Średniowieczny zbiór przepisów o sztukach rozmaitych. Dzieło w trzech tomach datowane jest na 1125 rok. W jednym z tomów Teofil opisał jak należy budować piec szklarski, jak pozyskiwać potaż i jak tworzyć szklane produkty.  W oryginale piec ma mniej więcej rozmiar 4x3m. My zmniejszyliśmy go do rozmiaru 1.4x2m. Głównym materiałem budulcowym są glina i kamienie. Nasz piec posiadać będzie cztery otwory robocze, jedno duże palenisko, cztery miejsca na tygle z produktami do wytopu szkła, brak luftloszków, sklepienia łukowate i ciąg boczny. Nasza huta będzie bez komina ;) Tylna cześć pieca będzie mniejszą komorą z niezależnym paleniskiem i miejscem do powolnego odprężania szklanych produktów. Ów piec – jak na obecny stan wiedzy – będzie jedynym w Polsce o ile nie w Europie.

Tak się również złożyło, że nasza budowa stała się wydarzeniem, na które przybyła pokaźna ilość ludzi. Lokalne media również nas odwiedziły :) Tu można poczytać i posłuchać wywiadu z nami w Polskie Radio Lublin.

W pierwszym dniu dojechały kamienie i lokalna glina. Zalaliśmy glinę wodą i rozpoczęliśmy planowanie przestrzenne, które ograniczyło się w rezultacie do niewielkiej przestrzeni obok już istniejącego pieca garncarskiego, który obecnie wszedł w fazę destruktu :)
Kilka testów gliny potwierdziło jej dobrą jakość i rozpoczęła się praca przy budowie. Jak zawsze na początku kilka symboli. Pierwsza łopata, pierwszy kamień, pierwsza krew. W 1/3 budowy skończył się materiał. Pogoda dopisała. Było potwornie gorąco. W przedostatnim dniu, w nocy kiedy kończyliśmy budowę dolnej części czyli paleniska – oczywiście zaczęło padać.  O bąkach zwanych ślepcami i komarach gigantach nawet nie wspominam. W ciągu godziny miałem na sobie ich więcej niż przez całe swoje życie. Ale nie obyło się także bez odrobiny zabawy :)  Tak minęły 4 dni pierwszego wyjazdu. Już niedługo kolejne części. Tu kończę słowa i zaczynam obrazy.

 

 

Taki widok powitał nas podczas pierwszej wizyty w Grodzisku Żmijowiska.

Grodzisko Żmijowiska - budowa pieca szklarskiego

Księżyc, gwiazdy, mgły i bezkresne pola. Coś pięknego.

Grodzisko Żmijowiska - budowa pieca szklarskiego - nocne widoki

Grodzisko to niezwykłe miejsca a takie widoki to tutejsza specjalność.

Grodzisko Żmijowiska - budowa pieca szklarskiego

W pierwszym dniu przygotowywaliśmy glinę. Musiała namoknąć. Z suchej góry kruszących się kawałków zrobiła się wspaniale plastyczna.

Dla niektórych to męka dla innych przyjemność :)

Budowa pieca szklarskiego Grodzisko Żmijowiska

Planowanie i pierwsze łopaty poszły w ruch :)

Budowa pieca szklarskiego Grodzisko Żmijowiska

Teren grodziska nie jest łatwy. Piach na wierzchu a pod spodem… więcej piachu. Przy zmianie wilgotności podłoże mocno pracuje. O ruchach w zimie podczas mrożenia i rozmrażania gleby nie ma co wspominać. Wyrównujemy i ubijamy. Zobaczymy jak spisze się gleba po pierwszej zimie :)

Budowa pieca szklarskiego Grodzisko Żmijowiska

Osadzamy pierwsze kamienie. Piec szklarski staje się powoli faktem. Bardzo powoli :)

Budowa pieca szklarskiego Grodzisko Żmijowiska

Z lekkim przytupem glinę należy układać :)

Budowa pieca szklarskiego Grodzisko Żmijowiska

Kiedy reszta ekipy przygotowuje glinę ja obcuję sam na sam z kamieniem, gliną i planami.

Budowa pieca szklarskiego Grodzisko Żmijowiska

Praca wre, pierwsza warstwa skończona

Łyżki, dzióbki, kamienie. Komplet :)

Budowa pieca szklarskiego Grodzisko Żmijowiska - mieszanie gliny

Robota brudna ale Agatka jest szczęśliwa :)

Budowa pieca szklarskiego Grodzisko Żmijowiska

Piec bardzo powoli rośnie a upał leje się z nieba.

Szybki szalunek na łuk. Trzeba sobie radzić :)

Grodzisko Żmijowiska - chaty

To miejsce to czysta magia. Podnosiłem głowę i tak mi grodzisko się ukazywało

Budowa pieca szklarskiego w Grodzisku Żmijowiska

Stworzyliśmy wydajną linię mieszania i dostarczania materiałów budowlanych. Ekipa jest zgrana więc szło jak marzenie

Budowa pieca szklarskiego z 11 wieku w Gordzisku Żmijowiska

Czasami pojawiały się dziwne artefakty nie pasujące do otoczenia. A potem znikały!

Segregacja i transport lotniczy to podstawa gospodarki i porządku w każdym grodzisku ;)

Budowa pieca szklarskiego w Grodzisku

Ludzie, którzy odwiedzali grodziski często pytali czemu nie używamy historycznych narzędzi. Z uśmiechem odpowiadamy – rekonstruujemy piec a nie proces budowy :) Mimo tego staramy się aby jak najwięcej rzeczy było zgodnych historycznie.

Chwila wytchnienia w promieniach zachodzącego słońca. I konewka w barwach lasu.

Glina dostarczana z góry lepiej przylega do kamienia ;)

Budowa pieca szklarskiego w Grodzisku Żmijowiska

Od czasu do czasu pojawiali się ludzie, którzy z zaciekawieniem przyglądali się naszej pracy

Grodzisko Żmijowiska - Chodelka

To prawdziwe ukojenie dla oka i ciała. Leniwie płynąca rzeka dawała ochłodzenie po długim dniu na słońcu

Grodzisko Żmijowiska

Ablucje, woda, słońce :)

Grodzisko Żmijowiska

Odrobiny szaleństwa nigdy za wiele!

grodzisko Żmijowiska TBR

Wygląda jak rytualna ablucja ale chłopaki jedynie się chłodzili :)

Grodzisko Żmijowiska

A kiedy słońce chyli się ku zachodowi, gwar w grodzisku powoli cichnie…

Budowa historycznego pieca do wytopu szkła

…ale prace przy piecu nie ustają

Budowa pieca szklarskiego Grodzisko Żmijowiska

Pomiar poziomów to bardzo ważna rzecz :) Z ciekawości chciałem sprawdzić czy oko nie kłamie. I nie kłamało. Dobre oko!

Każdy piec skrywa jakieś tajemnice! Ten najwyraźniej skrywa Marcina.

Duży stos kamieni nie zawsze oznacza, że wystarczy materiału do budowy :)

Pod wiatą Agatka, Ilona, Dawid i Jarek ugniatali glinę.

W grodzisku praca nie męczy a uszczęśliwia :)

Kolejny zachód, kolejna porcja szczęścia :)

Wsparcie jest doskonałe! Na tym obrazie Dawid raczy trunkiem spragnionego Maćka. Chwała Ci. Jarek potajemnie muruje narożnik ;)

Grodzisko Żmojowiska budowa pieca szklarskiego

W kolejnym dniu dołączyli do nas Kasia i Artur.

Ilonka szczęśliwa pląsa po grodzisku :)

Tobiasz umila chwile grą podczas transportu surowca.

Grodzisko Żmijowiska

Biesiada przy ognisku to nieodzowna część każdego wieczoru.


Budowa pieca szklarskiego

Do każdej partii gliny dodajemy siano. Wzmacnia glinę.

Siekierkowanie siana to szybki i precyzyjny proces :)

Grodzisko Żmijowiska budowa pieca szklarskiego

Każdy dzień przynosił wiele zaciekawionych osób. W tym dniu było ich jednak bardzo dużo.

Grodzisko Żmijowiska budowa pieca do wytopu szkła

Marcin nie daje za wygraną i dzielnie dostarcza materiał

Grodzisko Żmijowiska

Przy jednej z chałup znajduje się mały ogródek. Każdego popołudnia kiedy słońce zbliżało się do zachodu, pojawiały się w powietrzu wspaniałe zapachy ziół.

Kończymy pierwszą część pieca. Palenisko już prawie gotowe. Przed nami pierwsze sklepienie.

Budowa pieca w Żmijowiskach

Wiadomo, tradycja i wewnętrzne życie pieca :)

Budowa pieca szklarskiego z XI wieku

Marcin postanowił przetestować trwałość muru. Wygląda na to, że wszystko gra. Na tym etapie piec wazy już 1.5 tony,

Budowa pieca szklarskiego Żmijowice

Klasyka polskiej sceny budowlanej :)

Grodzisko Żmijowiska

Grodzisko Żmijowiska

Tobiasz rozpala ognisko i za chwilę zacznie piec mięsiwo

Budowa pieca w Żmijowiskach

A my dalej budujemy. Ciemna noc, deszcz i wściekłe owady umilają nam pracę

Niedziela, nasz ostatni dzień. Musieliśmy wyjechać z samego rana. Trafiliśmy jeszcze na poranne mgły i bażanty pożerające wije tuż przed wejściem do chaty.

Grodzisko Żmijowiska

Grodzisko w porannej mgle prezentuje się równie dobrze jak w wieczornej :)

Budowa pieca szklarskiego w grodzisku Żmijowiska

Na tym etapie zostawiliśmy piec do wyschnięcia. Jarek i Marcin dodali jeszcze pierwszą warstwę izolującą kamień z zewnątrz.

Grodzisko Żmijowiska o poranku

W nocy deszcz ustał pozostawiając zapach świeżego, wilgotnego powietrza.

 

Grodzisko Żmijowiska

I tak oto pożegnaliśmy Grodziski Żmijowiska podczas pierwszego wyjazdu. Już niedługo kolejny wyjazd.

 

Zobacz zdjęcia z drugiej wizyty w Grodzisku Żmijowiska i dalszych prac nad budową szklarskiego pieca do wytopu szkła.

Zobacz także

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Używamy ich także aby wyświetlić kilka personalizowanych reklam. Dane są anonimowe. Zawsze możesz zmienić ustawienia jeżeli chcesz. OK Czytaj więcej